این هشتمین  تست زیست شناسی کنکور سراسری سال 87 است. همانطور که قول داده بودم تک تک تست ها را با نکات مورد نیاز و مرتبط و ذکر اشتباهات احتمالی بررسی خواهیم کرد.
" گیاهان بدون دانه ، همگی ……دارند.
1-    گامتوفیت فتوسنتز کننده
2-    گامتوفیت بزرگتر از اسپوروفیت
3-    اسپوروفیت بزرگتر از گامتوفیت
4-    اسپوروفیت غیر وابسته به گامتوفیت"

باز هم اگر تست را ترجمه کنیم، بهتر و راحت تر می توانیم پاسخ درست را بیابیم. تست آسانی است…و ترجمه آن به این صورت است:

" در نهانزادان(خزه و سرخس) کدام درست است؟"

 

نکته1- هر چه از سمت گیاهان پست به سمت گیاهان عالی می رویم ، طول دوره گامتوفیتی کوتاه تر و طول دوره اسپوروفیتی نسبت به آن بلند تر می شود.

 

نکته 2- اگر بخواهمی گیاهان را از پست به عالی _ راست به چپ_مرتب کنیم باید بنویسیم :

خزه>  سرخس > بازدانه > نهاندانه

 

نکته 3- با توجه به نکته 1، بلند ترین طول دوره ( و تعداد سلول) گامتوفیت به اسپوروفیت مربوط به خزه گیان و کوچکترین آن ها مربوط به نهاندانگان(گیاهان گلدار) است.

 

نکته 4- فقط در خزه گیان، گیاه اصلی گامتوفیت است، در سرخس، بازدانه و نهاندانه،‌گیاه اصلی اسپوروفیت است و تعداد سلول و طول عمر آن بیش از گامتوفیت است.

به این ترتیب گزینه های 2 و 3 حذف می شوند.

نکته 5- در نهانزادان( گیاهان بی دانه) گامتوفیت و در پیدازادان( دانه دار) اسپوروفیت همیشه اتوتروف است.

سرخس ( در کتب دوره متوسطه) تنها گیاهی است که هم اسپوروفیت و هم گامتوفیت اتوتروف دارد.

به این ترتیب گزینه 1 پاسخ درست خواهد بود.

 

و اما نکات تکمیلی :

 

نکته 1- از مقایسه اسپوروفیت و گامتو فیت 4 گروه اصلی گیاهان در می یابیم که ….در :  

خزه : گامتوفیت سبز( اتوتروف) و اسپوروفیت زرد( هتروتروف) و همیشه در کل زندگی انگل( وابسته) گامتوفیت ماده است.

 

سرخس: گامتوفیت و اسپوروفیت هر دو سبز( اتوتروف) هستند. اسپوروفیت جوان در ابتدای زندگی مدت کوتاهی انگل گامتوفیت( پروتال) است که البته در کتاب درسی دوره متوسطه به این نکته اشاره نشده است.

 

گیاهان دانه دار( بازدانه و نهاندانه): فقط اسپوروفیت اتوتروف است و گامتوفیت هتروتروف و انگل اسپوروفتی می باشد..

 

نکته 2  – در  دانه کاج، اسپوروفیت جوان( رویان) تا هنگامی که از آندوسپرم به عنوان ذخیره غذایی استفاده می کند انگل گامتوفیت ماده محسوب می شود !!!.

بنابراین می توان بطور خلاصه گفت:

 در سرخس و کاج، اسپوروفیت در ابتدای زندگی انگل و وابسته به گامتوفیت است.

 

نکته 3- با ید توجه داشت که

 نهانزادان= گیاهان بی دانه= گیاهان آنتریدی دار= گیاهان سانتریول دار= گیاهان دارای آنتروزوئید متحرک تاژکدار

 

نکته 3- وقتی گفته می شود سلول یوکاریوتی ( از جمله گیاهان) اتوتروف است یعنی …

1-       فتوسنتز کننده است

2-        منبع انرژی آن نور خورشید است

3-       دارای کلروپلاست ( و اجزاء آن یعنی تیلاکویئد، گرانوم، بستره یا استروما، چرخه کالوین، آنزیم روبیسکو،‌آنزیم تجزیه آب ، 3 نوع زنجیره انتقال الکترون !!* ، فتوسیتم 1 و 2 ، کلروفیل، کارتنوئید، و ..و .. …. است. )

4-       توانایی تولید NADPH‌ دارد.

5-       توانایی تثبیت دی اکسید کربن دارد

 

توضیح واضحات: شرح این نکات شاید به این صورت کمی حفظی به نظر برسد، منتها توضیح مفهومی آن ها نیاز به رسم جدول و شکل دارد و موجب طولانی شدن بحث می شود .

*******************************************************

و اما پاسخ پرسش قبل:

اگر به خاطر داشته باشید در این پست پرسیده بودم :

بطور معمول با استفاده از کدام سلول های دستگاه ایمنی نمی توان کاریوتیپ جاندار را مشخص کرد؟ چرا ؟

و پاسخ این است :

کاریوتیپ، تصویری از کروموزوم ها طی میتوز( تقسیم ) است، پس سلولی که تقسیم نمی شود نمی تواند برای تعیین کاریوتیپ استفاده شود.

از این میان می توان به پلاسموسیت، اشاره کرد که همیشه در مرحله G1‌ یا همون وقفه اول می ماند و تقسیم نمی شود.

 

و اما پرسش این پست :

1–       چرا گفتم اگر یوکاریوتی فتوسنتز کننده باش،‌سه نوع زنجیره انتقال الکترون دارد؟؟؟

2-       آیا در انسان ها هم، می توان جنین را انگل مادر فرض کرد؟ چرا؟

 

پاینده باشید.

دکتر علیرضا اکبرپور